İmam Gazzâlî

Hayatı

450 (1058) yılında Tûs’ta doğdu. Babasını küçük yaşta kaybetti. Tûs ve Cürcân’da okuduktan sonra Nişabur’da İmâmü’l-Harameyn el-Cüveynî’nin talebesi oldu. Nizâmülmülk onu 484 (1091) yılında Bağdat Nizâmiye Medresesi’ne müderris olarak tayin etti; kısa sürede İslam dünyasının en tanınmış âlimi oldu.

488 (1095) yılında yaşadığı derin bir manevi bunalımın ardından makamını bırakarak Şam, Kudüs, Mekke ve Medine’de yaklaşık on yıl inziva ve seyahatle yaşadı. Nişabur’da kısa bir süre yeniden ders verdikten sonra Tûs’a çekildi; 505 (1111) yılında burada vefat etti.

İlmî şahsiyeti ve mücadelesi

Gazzâlî, el-Munkız mine’d-dalâl’de hakikat arayışını anlatır: kelâm, felsefe, Bâtınîlik ve tasavvufu inceler ve kesin bilgiye tasavvufi tecrübeyle ulaştığını söyler. Tehâfütü’l-felâsife’de filozofların bazı metafizik görüşlerini eleştirdi. Bununla birlikte mantığı İslami ilimlere kazandırdı.

İhyâ ile fıkıh, ahlak ve tasavvufu birleştirerek dinin kalbe ve hayata yönelik yönünü yeniden canlandırdı.

Eserleri

• İhyâu ulûmi’d-dîn
• el-Munkız mine’d-dalâl
• Tehâfütü’l-felâsife
• el-Mustasfâ (fıkıh usulü)
• el-İktisâd fi’l-i‘tikâd
• Kimyâ-yı Saâdet (Farsça)
• Eyyühe’l-veled

Mirası

Gazzâlî’nin düşüncesi Müslüman dünyada ve Batı’da derin izler bıraktı. İhyâ asırlar boyunca en çok okunan İslam ahlakı kitaplarından biri oldu.