Hüccetülislâm
أبو حامد الغزالي
Doğum: 450 / 1058, Tus Vefat: 505 / 1111, Tus
“Hüccetü’l-İslâm” unvanıyla anılan kelâmcı, fakih, mutasavvıf ve düşünür Ebû Hâmid Muhammed el-Gazzâlî (ö. 505/1111); İhyâu ulûmi’d-dîn’in müellifi.
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmam Gazzâlî (Al-Ghazali)
- Arapça adı
- أبو حامد الغزالي
- Diğer adları
- Algazel, Abu Hamid al-Ghazali, Abu Hamid al-Ghazālī, Abu Mohammed al-Ghazali, Al-Ghazzali, Al-Gonzzali, Algazelus, Ghazzālī, Ghazzoliĭ, Muḣammad ibn Muḣammad ibn Aḣmad Abu Ḣomid at-Tusiĭ,, Ghonzzali
- Doğum
- 1058 (h. 450) · Tus
- Vefat
- 26 Aralık 1111 (h. 505) · Tus
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Eş‘arîlik, Tasavvuf Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Fakih, Kelâmcı, Mutasavvıf, Âlim, Filozof, Şair ve yazar
Hayatı
450 (1058) yılında Tûs’ta doğdu. Babasını küçük yaşta kaybetti. Tûs ve Cürcân’da okuduktan sonra Nişabur’da İmâmü’l-Harameyn el-Cüveynî’nin talebesi oldu. Nizâmülmülk onu 484 (1091) yılında Bağdat Nizâmiye Medresesi’ne müderris olarak tayin etti; kısa sürede İslam dünyasının en tanınmış âlimi oldu.
488 (1095) yılında yaşadığı derin bir manevi bunalımın ardından makamını bırakarak Şam, Kudüs, Mekke ve Medine’de yaklaşık on yıl inziva ve seyahatle yaşadı. Nişabur’da kısa bir süre yeniden ders verdikten sonra Tûs’a çekildi; 505 (1111) yılında burada vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Gazzâlî, el-Munkız mine’d-dalâl’de hakikat arayışını anlatır: kelâm, felsefe, Bâtınîlik ve tasavvufu inceler ve kesin bilgiye tasavvufi tecrübeyle ulaştığını söyler. Tehâfütü’l-felâsife’de filozofların bazı metafizik görüşlerini eleştirdi. Bununla birlikte mantığı İslami ilimlere kazandırdı.
İhyâ ile fıkıh, ahlak ve tasavvufu birleştirerek dinin kalbe ve hayata yönelik yönünü yeniden canlandırdı.
Eserleri
- İhyâu ulûmi’d-dîn Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- el-Munkız mine’d-dalâl
- Tehâfütü’l-felâsife Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- el-Mustasfâ (fıkıh usulü)
- el-İktisâd fi’l-i‘tikâd Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Kimyâ-yı Saâdet (Farsça) Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Eyyühe’l-veled
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Gazzâlî’nin düşüncesi Müslüman dünyada ve Batı’da derin izler bıraktı. İhyâ asırlar boyunca en çok okunan İslam ahlakı kitaplarından biri oldu.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
CüveynîEbu Ali Farmedi
Talebeleri
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 1058–1111 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Gazzâlî
- ويكيبيديا: أبو حامد الغزالي
- Wikipedia (English): Al-Ghazali
- Wikidata: Q9546 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Gazzâlî”); Gazzâlî, el-Munkız mine’d-dalâl.
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.