أبو المعالي الجويني
Doğum: 419 / 1028, Nişabur Vefat: 478 / 1085, Nişabur
Eş‘arî kelâmcı ve Şâfiî fakih Abdülmelik b. Abdullah el-Cüveynî (ö. 478/1085); Mekke ve Medine’de ders verdiği için “İmâmü’l-Harameyn” diye anılır, Gazzâlî’nin hocasıdır.
Ayrıntılı künye
- Adı
- İmâmü’l-Harameyn el-Cüveynî (Al-Juwayni)
- Arapça adı
- أبو المعالي الجويني
- Diğer adları
- Abu al-Maali al- Juwayni, Dhia' ul-Dīn 'Abd al-Malik ibn Yūsuf al-Juwaynī al-Shafi'ī, ʻAbd al-Malik ibn ʻAbd Allāh Imām al-Ḥaramayn al-Juwaynī,
- Doğum
- 23 Şubat 1028 (h. 419) · Nişabur
- Vefat
- 20 Ağustos 1085 (h. 478) · Nişabur
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Eş‘arîlik Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Müfessir, Fakih, Âlim, Bilim insanı, Tarihçi
Hayatı
419 (1028) yılında Nişabur yakınlarında doğdu. Babası da tanınmış bir Şâfiî fakihti. Siyasi karışıklıklar nedeniyle bir süre Hicaz’a gitti; dört yıl Mekke ve Medine’de ders ve fetva verdi. Selçuklu veziri Nizâmülmülk’ün davetiyle Nişabur Nizâmiye Medresesi’nin başına geçti. 478 (1085) yılında vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Kelâm ve fıkıh usulünde eserleri çığır açıcı oldu. Siyaset düşüncesine dair Gıyâsü’l-ümem’de devlet yönetimi ve imamet meselelerini ele aldı.
Eserleri
- el-İrşâd
- eş-Şâmil fî usûli’d-dîn
- el-Burhân fî usûli’l-fıkh
- Nihâyetü’l-matlab
- Gıyâsü’l-ümem
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (3)
- el-Adkitedü'n-Nizamiyye
- Luma' al-Adilla fi Qawa'id 'Aqa'id Ahl al-Sunna Dijital kopya · Internet Archive
- el-Varakat
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Gazzâlî başta olmak üzere yetiştirdiği talebelerle Eş‘arî kelâmının ve Şâfiî fıkhının en etkili halkalarından birini oluşturdu.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
BeyhakîJuwaynī, ʻAbd Allāh ibn YūsufAbu Abdullah al-KhabaziAbû l-Qâsim al-Isfarâ'inîAl Fourani
Talebeleri
GazzaliYakub ibn NumanAbu Al-Qasim Al-AnsariAbu l-Nasr ibn al-Qushayri
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış müfessirler
Hayatları 1028–1085 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Cüveynî
- ويكيبيديا: أبو المعالي الجويني
- Wikipedia (English): Al-Juwayni
- Wikidata: Q2584074 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Cüveynî, Abdülmelik”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.