أبو المعالي الجويني
419 / 1028, Nişabur 478 / 1085, Nişabur
Eş‘arî kelâmcı ve Şâfiî fakih Abdülmelik b. Abdullah el-Cüveynî (ö. 478/1085); Mekke ve Medine’de ders verdiği için “İmâmü’l-Harameyn” diye anılır, Gazzâlî’nin hocasıdır.
Hayatı
419 (1028) yılında Nişabur yakınlarında doğdu. Babası da tanınmış bir Şâfiî fakihti. Siyasi karışıklıklar nedeniyle bir süre Hicaz’a gitti; dört yıl Mekke ve Medine’de ders ve fetva verdi. Selçuklu veziri Nizâmülmülk’ün davetiyle Nişabur Nizâmiye Medresesi’nin başına geçti. 478 (1085) yılında vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Kelâm ve fıkıh usulünde eserleri çığır açıcı oldu. Siyaset düşüncesine dair Gıyâsü’l-ümem’de devlet yönetimi ve imamet meselelerini ele aldı.
Eserleri
- el-İrşâd
- eş-Şâmil fî usûli’d-dîn
- el-Burhân fî usûli’l-fıkh
- Nihâyetü’l-matlab
- Gıyâsü’l-ümem
Mirası
Gazzâlî başta olmak üzere yetiştirdiği talebelerle Eş‘arî kelâmının ve Şâfiî fıkhının en etkili halkalarından birini oluşturdu.
Künye
- Adı
- İmâmü’l-Harameyn el-Cüveynî (Al-Juwayni)
- Diğer adları
- Abu al-Maali al- Juwayni, Dhia' ul-Dīn 'Abd al-Malik ibn Yūsuf al-Juwaynī al-Shafi'ī, ʻAbd al-Malik ibn ʻAbd Allāh Imām al-Ḥaramayn al-Juwaynī,
- Doğum
- 23 Şubat 1028 (h. 419) · Nişabur
- Vefat
- 20 Ağustos 1085 (h. 478) · Nişabur
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Eş‘arîlik
- Alanı
- Müfessir, Fakih, Âlim, Bilim insanı, Tarihçi
İlim silsilesi
Hocaları
BeyhakîAbû l-Qâsim al-Isfarâ'inîAl FouraniJuwaynī, ʻAbd Allāh ibn YūsufAbu Abdullah al-Khabazi
Talebeleri
GazzaliYakub ibn NumanAbu Al-Qasim Al-AnsariAbu l-Nasr ibn al-Qushayri
Eserleri
- el-Varakat
- The End of the Quest in the Knowledge of the Shafi'i School
- el-İrşad
- el-Adkitedü'n-Nizamiyye
- es-Samil
- Luma' al-Adilla fi Qawa'id 'Aqa'id Ahl al-Sunna Oku
- el-Burhan fi Usuli'l-Fıkh
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Cüveynî
- ويكيبيديا: أبو المعالي الجويني
- Wikipedia (English): Al-Juwayni
- Wikidata: Q2584074 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Cüveynî, Abdülmelik”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.