حاج بكتاش ولي
1209, Nişabur 1271, Nevşehir
13. yüzyıl Anadolu’sunda yaşayan, adına Bektaşilik ve Alevî-Bektaşî geleneği kurulan Horasanlı mutasavvıf (ö. 669/1271 civarı).
Hayatı
Horasan bölgesinde, büyük ihtimalle Nişabur’da doğduğu kabul edilir. Hayatı hakkındaki bilgilerin çoğu, ölümünden yaklaşık iki asır sonra yazılan Vilâyetnâme gibi menkıbevi kaynaklara dayanır. Anadolu’ya gelerek Kırşehir yakınlarındaki Sulucakarahöyük’e (bugünkü Hacıbektaş) yerleşti ve burada vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Kaynaklarda Türkmenler arasında irşad faaliyetinde bulunduğu, ahlaki olgunluğu ve insan sevgisini öğütlediği anlatılır. “Eline, beline, diline sahip ol” öğüdü kendisine nispet edilir. Adına kurulan Bektaşilik, 15-16. yüzyıllarda Balım Sultan tarafından teşkilatlandırıldı.
Eserleri
- Makâlât (kendisine nispet edilir; Arapça aslı günümüze ulaşmamış, Türkçe tercümesi mevcuttur)
Mirası
Türbesi ve dergâhı Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesindedir. Hakkındaki bilgilerin önemli kısmı menkıbevi olduğundan tarihî şahsiyeti ile sonraki geleneğin ona yüklediği anlamlar arasında farklılıklar bulunduğu araştırmacılarca belirtilir.
Künye
- Adı
- Hacı Bektâş-ı Velî (Haji Bektash Veli)
- Diğer adları
- Hacı Bektaşı Veli, Bektaş-ı Veli, Bektasi Veli, Bektaşi Veli, Bektaşı Veli, Haci Bektas-i Veli, Haci Bektasi Veli, Hacı Bektaş Veli
- Doğum
- 1209 · Nişabur
- Vefat
- 1271 · Nevşehir
- Alanı
- Filozof, Şair ve yazar
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Hacı Bektaş-ı Veli
- ويكيبيديا: حاج بكتاش ولي
- Wikipedia (English): Haji Bektash Veli
- Wikidata: Q469865 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Hacı Bektâş-ı Velî”); Ahmet Yaşar Ocak, Türk Sûfîliğine Bakışlar.
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.