فخر الدين الرازي
Doğum: 544 / 1150, Rey Vefat: 606 / 1210, Herat
Eş‘arî kelâmının en güçlü temsilcilerinden, Mefâtîhu’l-gayb (et-Tefsîrü’l-kebîr) adlı dirayet tefsirinin müellifi Muhammed b. Ömer er-Râzî (ö. 606/1210).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Fahreddin er-Râzî (Fakhr al-Din al-Razi)
- Arapça adı
- فخر الدين الرازي
- Diğer adları
- Fakhr ad-Dîn ar-Râzî, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, Fakhruddin Razi, Sultan of the theologians, Fahreddin er-Râzî, Fahruddîn-i Râzî, Fakhr al-Din al-Razi
- Doğum
- 1150 (h. 544) · Rey
- Vefat
- 1210 (h. 606) · Herat
- Mezhep / ekol
- Eş‘arîlik Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Müfessir, Fakih, Âlim, Filozof, Bilim insanı
Hayatı
544 (1150) yılında Rey’de doğdu. İlk eğitimini hatip olan babasından aldı; kelâm, fıkıh, felsefe ve tıp okudu. Harezm ve Mâverâünnehir’de Mu‘tezile ve diğer ekollerin âlimleriyle münazaralar yaptı. Gurlular ve Hârizmşahlar’ın himayesinde bulundu; Herat’a yerleşti ve 606 (1210) yılında burada vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Râzî, kelâmı felsefi yöntemlerle zenginleştirdi ve karşı görüşleri en güçlü biçimleriyle ortaya koyup sonra cevaplamasıyla tanındı. Tefsirinde ayetlerin dil, kelâm, fıkıh ve ahlak boyutlarını derinlemesine inceler.
Eserleri
- Mefâtîhu’l-gayb Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- el-Mahsûl fî ilmi usûli’l-fıkh
- el-Metâlibü’l-âliye
- Esâsü’t-takdîs Dijital kopya · Internet Archive
- Muhassal
- Şerhu’l-İşârât
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (7)
- I'tiqadat Firaq al-Muslimin wa al-Mushrikin Dijital kopya · Internet Archive
- Muhassal Afkar al-Mutaqaddimin wa al-Muta'akhkhirin
- Levamiu'l-Beyyinat
- Camiu'l-Ulum
- Meʿâlimü uṣûli’d-dîn
- Nihayetü'l-Ukul
- Kitabü'l-Erbain
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Râzî’den sonra kelâm ve fıkıh usulü onun eserleri etrafında şekillendi; tefsiri, Osmanlı âlimlerinin en çok başvurduğu kaynaklardandır.
İlişkili şahsiyetler
Talebeleri
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış müfessirler
Hayatları 1150–1210 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Fahreddin er-Râzî
- ويكيبيديا: فخر الدين الرازي
- Wikipedia (English): Fakhr al-Din al-Razi
- Wikidata: Q333703 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Fahreddin er-Râzî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.