Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî

Hayatı

604 (1207) yılında Belh’e bağlı Vahş’ta doğdu. Babası “Sultânü’l-ulemâ” unvanlı Bahâeddin Veled ile birlikte Moğol tehlikesi öncesinde memleketinden ayrıldı; ailesi uzun bir yolculuğun ardından Anadolu Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad’ın davetiyle Konya’ya yerleşti. Babasının vefatından sonra onun yerine müderris oldu. Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî’den tasavvuf terbiyesi aldı; Halep ve Şam’da tahsilini tamamladı.

642 (1244) yılında Şems-i Tebrîzî ile karşılaşması hayatını derinden değiştirdi. Ömrünün geri kalanında şiir, sohbet ve irşadla meşgul oldu. 5 Cemâziyelâhir 672 (17 Aralık 1273) akşamı Konya’da vefat etti; bu gece “Şeb-i Arûs” (düğün gecesi) olarak anılır.

İlmî şahsiyeti ve mücadelesi

Mevlânâ, aşk, tevazu ve hoşgörüyü Kur’an ve sünnet çerçevesinde anlatan bir irşad dili geliştirdi. Mesnevî’de hikâyeler ve temsiller aracılığıyla nefis terbiyesini, Allah sevgisini ve insanın hakikat yolculuğunu işledi. “Ben yaşadıkça Kur’an’ın bendesiyim; ben Muhammed Muhtâr’ın yolunun toprağıyım” sözleri, onun dinî kimliğini açıkça ortaya koyar.

Eserleri

• Mesnevî-i Ma‘nevî (6 cilt, yaklaşık 26.000 beyit) Dijital metin · masnavi.net
• Dîvân-ı Kebîr
• Fîhi mâ fîh
• Mektûbât
• Mecâlis-i Seb‘a

“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.

Mirası

Oğlu Sultan Veled döneminde teşkilatlanan Mevlevîlik, Osmanlı kültür, musiki ve edebiyatına derin izler bıraktı. Konya’daki türbesi bugün en çok ziyaret edilen yerlerdendir.