Namaz Rehberi · Namazın Hükümleri
Vacip, farz kadar kesin olmamakla birlikte yapılması dince istenen ve terk edilmesi günah olan hükümdür. Hanefî mezhebine özgü bir kavramdır. Namazın vaciplerinden biri yanılarak terk edilirse namaz bozulmaz; namazın sonunda sehiv secdesi yapılarak eksiklik giderilir. Kasten terk edilirse sehiv secdesi yeterli olmaz; namazın yeniden kılınması vacip olur.
Namazın vacipleri
Kıraatle ilgili vacipler
- Her rekatta Fâtiha okumak,
- Farz namazların ilk iki rekatında, vitir ve nafilelerin her rekatında Fâtiha’dan sonra bir sure veya en az üç kısa ayet okumak (zamm-ı sure),
- Farzlarda kıraati ilk iki rekatta yapmak,
- Fâtiha’yı sureden önce okumak,
- İmamın sabah, cuma, bayram, teravih, vitir (Ramazan’da) namazlarında ve akşam ile yatsının ilk iki rekatında açıktan; öğle ve ikindide gizli okuması.
Duruşlarla ilgili vacipler
- Secdede alınla birlikte burnu da yere koymak,
- Tadil-i erkân: Rükû ve secdelerde, rükûdan sonra ayakta (kavme) ve iki secde arasında (celse) organlar yerleşecek kadar durmak,
- Her rekattaki ikinci secdeyi birinciden hemen sonra yapmak,
- Üç ve dört rekatlı namazlarda ikinci rekattan sonra oturmak (ka‘de-i ûlâ),
- Her iki oturuşta Tahiyyât okumak,
- Farz, vitir ve müekked sünnetlerin ilk oturuşunda Tahiyyât’tan fazla bir şey okumadan üçüncü rekata kalkmak,
- Namazı “es-selâm” lafzıyla bitirmek.
Özel namazlara ait vacipler
- Vitir namazında kunut tekbirini almak ve kunut duası okumak,
- Bayram namazlarında zevaid (fazladan) tekbirlerini almak,
- Secde ayeti okunduğunda tilavet secdesi yapmak,
- Cemaatle kılarken imama uymak.
Kaynaklar: Buhârî, “Ezân”, 95, 104; Müslim, “Salât”, 45; Ebû Dâvûd, “Salât”, 144. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Namazın vacipleri”. İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr.