Namaz Rehberi · Namazın Hükümleri
Namazın sünnetleri, Peygamberimizin namazda devamlı olarak yaptığı ve namazı güzelleştiren davranışlardır. Sünnetlerden biri terk edilirse namaz bozulmaz ve sehiv secdesi de gerekmez; ancak namazın sevabı eksilir. Sünnetlerin bilerek ve alışkanlık hâlinde terk edilmesi ise kınanmıştır.
Kıyamdaki sünnetler
- İftitah tekbirinde elleri kaldırmak (erkekler kulak hizasına, kadınlar omuz hizasına),
- Tekbirde parmakları kendi hâlinde bırakıp avuç içlerini kıbleye çevirmek,
- Erkeklerin sağ ellerini sol ellerinin üzerine koyarak göbek altında, kadınların göğüs üzerinde bağlaması,
- Sübhâneke okumak,
- Birinci rekatta Eûzü, her rekatta Fâtiha’dan önce Besmele çekmek,
- Fâtiha’nın sonunda gizlice “Âmîn” demek,
- Farzların üçüncü ve dördüncü rekatlarında Fâtiha okumak,
- Kıyamda gözleri secde yerine dikmek,
- Sabah ve öğlede uzun, ikindi ve yatsıda orta, akşamda kısa sureler okumak.
Rükû ve secdedeki sünnetler
- Rükûya ve secdeye giderken ve kalkarken tekbir almak,
- Rükûda dizleri parmaklar açık olarak tutmak, sırtı ve başı düz tutmak,
- Rükûda en az üç defa “Sübhâne rabbiye’l-azîm” demek,
- Rükûdan kalkarken “Semi‘allâhü li men hamideh”, doğrulunca “Rabbenâ leke’l-hamd” demek,
- Secdeye giderken önce dizleri, sonra elleri, sonra yüzü yere koymak; kalkarken bunun tersini yapmak,
- Secdede elleri kulak hizasında, parmakları bitişik ve kıbleye doğru koymak,
- Secdede en az üç defa “Sübhâne rabbiye’l-a‘lâ” demek,
- Erkeklerin secdede kollarını yanlarından ve karınlarını uyluklarından uzak tutması.
Oturuşlardaki sünnetler
- Erkeklerin sol ayağı üzerine oturup sağ ayağını dikmesi, kadınların ayaklarını sağ taraftan çıkararak oturması,
- Elleri uylukların üzerine koymak,
- Tahiyyât’ta “eşhedü en lâ ilâhe” derken sağ elin şehadet parmağını kaldırmak, “illallâh” derken indirmek,
- Son oturuşta Salli, Bârik ve Rabbenâ dualarını okumak,
- Selam verirken başı önce sağa, sonra sola çevirmek.
Namazın edepleri
Edepler (âdâb), sünnetlerden daha hafif olan ve namazın güzelliğini tamamlayan davranışlardır: ayakta secde yerine, rükûda ayaklara, secdede buruna, oturuşta kucağa ve selamda omuzlara bakmak; esnemeyi mümkün olduğunca bastırmak; öksürüğü tutmaya çalışmak ve namazda huşû içinde olmak bunlardandır.
Kaynaklar: Buhârî, “Ezân”, 83-93, 127-130, 145; Müslim, “Salât”, 21-24; Ebû Dâvûd, “Salât”, 115-120. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Namazın sünnetleri ve âdâbı”.