Namaz Rehberi · Namazın Hükümleri
Namazın farzları, namazın sahih (geçerli) olması için mutlaka bulunması gereken unsurlardır. Bunlardan biri eksik olursa namaz geçersiz olur; unutarak da olsa terk edilen bir farz sehiv secdesiyle telafi edilemez, namazın yeniden kılınması gerekir. Namazın on iki farzı vardır: altısı namazın dışında (şartlar), altısı namazın içindedir (rükünler).
Namazın dışındaki farzlar (şartlar)
2. Necasetten taharet
Namaz kılanın bedeninin, elbisesinin ve namaz kıldığı yerin necasetten (pislikten) temiz olmasıdır. “Elbiseni temizle” (Müddessir 74/4).
3. Setr-i avret
Avret yerlerini örtmektir. Erkekler için göbek ile diz kapağı arası; kadınlar için yüz, eller ve ayaklar dışındaki bütün vücut avrettir. Avret sayılan bir organın dörtte biri, bir rükün süresince açık kalırsa namaz bozulur.
4. İstikbâl-i kıble
Kıbleye, yani Kâbe’ye yönelmektir (Bakara 2/144). Kâbe’yi görmeyenlerin onun bulunduğu tarafa yönelmesi yeterlidir. Bkz. Kıble bulma.
5. Vakit
Namazın vaktinin girmiş olmasıdır. Vakti girmeden kılınan namaz geçerli olmaz (Nisâ 4/103). Bkz. Namaz vakitleri.
6. Niyet
Hangi namazın kılınacağını kalben belirlemektir. Farz ve vacip namazlarda namazın adını (örneğin “bugünkü öğle namazının farzı”) belirlemek gerekir. Cemaatle kılanın imama uymaya niyet etmesi de şarttır.
Namazın içindeki farzlar (rükünler)
1. İftitah tekbiri
Namaza “Allâhü ekber” diyerek başlamaktır. Peygamberimiz “Namazın başlangıcı tekbir, bitişi selamdır” buyurmuştur (Tirmizî, “Tahâret”, 3).
اَللّٰهُ أَكْبَرُ
Allâhü ekber
Allah en büyüktür.
2. Kıyam
Farz ve vacip namazlarda gücü yetenin ayakta durmasıdır. Ayakta duramayan oturarak, oturamayan yatarak ima ile kılar. Nafile namazlar özürsüz de oturarak kılınabilir; ancak sevabı yarıdır.
3. Kıraat
Ayakta Kur’an’dan bir miktar okumaktır. Hanefîlere göre farz olan miktar en az bir ayettir. Fâtiha okumak ve ardından sure okumak ise vaciptir. Farz namazların ilk iki rekatında, vitir ve nafilelerin ise her rekatında kıraat farzdır.
4. Rükû
Eller dizlere ulaşacak kadar eğilmektir.
5. Sücûd (secde)
Her rekatta iki defa alnı yere koyarak secde etmektir. Alınla birlikte burnu da yere koymak vaciptir.
6. Ka‘de-i ahîre (son oturuş)
Namazın sonunda Tahiyyât okuyacak kadar oturmaktır.
Namazın vacipleri ve sünnetleri için: Namazın vacipleri · Namazın sünnetleri.
Kaynaklar: Bakara 2/43, 144; Nisâ 4/103; Hac 22/77; Müddessir 74/4; Tirmizî, “Tahâret”, 3; Buhârî, “Ezân”, 95. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I, “Namazın farzları”. Nevevî, el-Mecmû‘.