الْحَيُّ
el-Hayy
Ezelî ve ebedî hayat sahibi; hayatı hiç kimseden olmayan, ölümsüz.
- Sıra
- 63 / 99
- Arapça yazılışı
- الْحَيُّ
- Okunuşu
- el-Hayy
- Kur'an'da
- Bakara Suresi 255. ayet
El-Hayy, diri, hayatı kendinden olan ve asla ölmeyen demektir. Hayat, Ehl-i sünnet âlimlerinin saydığı sübûtî sıfatların ilkidir; ilim, kudret, irade gibi sıfatlar hayatın varlığını gerektirir. “Allah; O’ndan başka ilah yoktur. Diridir (Hayy), her şeyi ayakta tutandır (Kayyûm)” (Bakara 2/255).
“Ölümsüz ve diri olana tevekkül et” (Furkân 25/58). Âlimlerin önemli bir kısmı “el-Hayyü’l-Kayyûm” isimlerinin ism-i a’zam olduğunu nakletmiştir.
Kur’an-ı Kerim’den
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۖ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ﴿٢٥٥﴾
Allah'tan başka hiçbir ilâh yoktur. O daima diridir (hayydır), bütün varlığın idaresini yürüten (kayyum)dir. O'nu ne gaflet basar, ne de uyku. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. İzni olmadan huzurunda şefaat edecek olan kimdir? O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise, O'nun dilediği kadarından başka ilminden hiç bir şey kavrayamazlar. O'nun kürsisi, bütün gökleri ve yeri kucaklamıştır. Onların her ikisini de görüp gözetmek O'na bir ağırlık vermez. O çok yücedir, çok büyüktür.
Kulun bu isimden nasibi
Kul, geçici olana değil, ebedî diri olana bağlanır; kalbini zikirle diri tutar. Peygamberimiz, Rabbini zikredenle zikretmeyenin diri ile ölü gibi olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Deavât).
Kaynaklar: Kur’an-ı Kerim; Tirmizî, Deavât (esmâ-i hüsnâ rivayeti); Gazâlî, el-Maksadü’l-esnâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, “Esmâ-i Hüsnâ” ve ilgili maddeler.