بهاء الدين النقشبند
Doğum: 718 / 1318, Buhara Vefat: 791 / 1389, Qasri Orifon
Nakşibendiyye tarikatının kurucusu Muhammed Bahâeddin Nakşibend el-Buhârî (ö. 791/1389).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Şah-ı Nakşibend (Baha' al-Din Naqshband)
- Arapça adı
- بهاء الدين النقشبند
- Diğer adları
- Bahauddin Naqshband, Naqshband, Bahauddin, Şah-ı Nakşibend, Şah-ı Nakşibendi
- Doğum
- 1318 (h. 718) · Buhara
- Vefat
- 1389 (h. 791) · Qasri OrifonWikidata’da 1391 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Mutasavvıf, Âlim
Hayatı
718 (1318) yılında Buhara yakınlarındaki Kasr-ı Ârifân köyünde doğdu. Muhammed Bâbâ-yı Semmâsî’nin manevi terbiyesine alındı; onun halifesi Seyyid Emîr Külâl’den zikir ve sülûk öğrendi. Hâcegân yolunun büyüklerinden Abdülhâlık-ı Gucdüvânî’nin ruhaniyetinden feyz aldığını ifade etmiştir. İki defa hacca gitti. 791 (1389) yılında doğduğu köyde vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Şah-ı Nakşibend, gizli (hafî) zikri, sünnete sıkı bağlılığı ve halk arasında yaşayarak kalben Allah ile olmayı esas aldı. “El kârda, gönül yârda” (dest be kâr, dil be yâr) sözüyle özetlenen anlayış, dünya işlerini terk etmeden manevi olgunluğa ulaşmayı öğütler.
Eserleri
- Sözleri ve sohbetleri talebelerince derlenmiştir (Risâle-i Kudsiyye, Mesleku’t-tahkîk)
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Nakşibendiyye; Orta Asya, Hindistan, Osmanlı ülkesi ve Kafkasya’da en yaygın tarikatlardan biri oldu. Buhara’daki türbesi önemli bir ziyaretgâhtır.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Talebeleri
Muhammad 'Alauddin Al-Aththar Al-Bukhary Al-Khawarizmy
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış mutasavvıflar
Hayatları 1318–1389 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Muhammed Bahâeddîn
- ويكيبيديا: بهاء الدين النقشبند
- Wikipedia (English): Baha' al-Din Naqshband
- Wikidata: Q32075 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Bahâeddin Nakşibend”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.