حاجي بيرام ولي
Doğum: 753 / 1352, Ankara Vefat: 833 / 1430, Ankara
Bayramiyye tarikatının kurucusu, Akşemseddin’in şeyhi ve Ankara’nın manevi önderi Numan b. Ahmed (ö. 833/1430).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Hacı Bayram-ı Velî (Hacı Bayram-ı Veli)
- Arapça adı
- حاجي بيرام ولي
- Diğer adları
- Hacı Bayram Veli, Haji Bayram Wali, Haci Bayram Veli
- Doğum
- 1352 (h. 753) · Ankara
- Vefat
- 1430 (h. 833) · Ankara
- Alanı
- Mutasavvıf, Şair ve yazar
Hayatı
753 (1352) yılı civarında Ankara yakınlarındaki Zülfazl (Solfasol) köyünde doğdu. Bursa ve Ankara’da tahsil gördü; Ankara’daki Kara Medrese’de müderris oldu. Kayseri’de Şeyh Hâmid-i Velî (Somuncu Baba) ile tanıştı ve ona intisap etti; müderrisliği bırakarak tasavvuf yoluna girdi. Şeyhinin vefatından sonra Ankara’ya dönüp irşada başladı.
Sultan II. Murad, müritlerinin çokluğundan endişe ederek onu Edirne’ye çağırdı; görüşmeden etkilenen sultan onu serbest bıraktı ve dervişlerini vergiden muaf tuttu. 833 (1430) yılında Ankara’da vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Hacı Bayram, ilim ve tasavvufu birleştirdi; dervişlerini çalışmaya, üretmeye ve topluma faydalı olmaya teşvik etti. Tasavvufi şiirleri sade bir Türkçeyle yazılmıştır.
Eserleri
- Türkçe ilahi ve şiirleri
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Akşemseddin başta olmak üzere halifeleri aracılığıyla Bayramiyye Osmanlı’da yaygınlaştı. Ankara’daki cami ve türbesi, Augustus Tapınağı’nın yanında yer alır.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış mutasavvıflar
Hayatları 1352–1430 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Hacı Bayrâm-ı Velî
- ويكيبيديا: حاجي بيرام ولي
- Wikipedia (English): Haji Bayram Veli
- Wikidata: Q3777281 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Hacı Bayram-ı Velî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.