سعد الدين التفتازاني
Doğum: 722 / 1322, Taftazan Vefat: 792 / 1390, Semerkant
Osmanlı medreselerinin temel ders kitaplarını yazan kelâm, belâgat ve fıkıh usulü âlimi (ö. 792/1390); Şerhu’l-Akâid’in müellifi.
Ayrıntılı künye
- Adı
- Sa‘deddin et-Teftâzânî (Taftazani)
- Arapça adı
- سعد الدين التفتازاني
- Diğer adları
- Alsaaʻd altaaftāzāny, Al-Taftazani, Sa‘d al-Din al-Taftazani, Sad al-Din Masud ibn Umar ibn Abd Allah Al-Taftazani
- Doğum
- 1322 (h. 722) · TaftazanWikidata’da 1312 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Vefat
- 1390 (h. 792) · Semerkant
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet, Matüridiye, Eş‘arîlik Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Fakih, Kelâmcı, Âlim, Filozof, Bilim insanı
Hayatı
722 (1322) yılında Horasan’ın Teftâzân köyünde doğdu. Adudüddin el-Îcî ve Kutbüddin er-Râzî gibi âlimlerden ders aldı. Harezm, Herat ve Semerkant’ta bulundu; Timur’un sarayında Seyyid Şerîf el-Cürcânî ile yaptığı ilmî münazaralarla tanındı. 792 (1390) yılında Semerkant’ta vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Teftâzânî, Mâtürîdî ve Eş‘arî görüşleri karşılaştırarak ele alan bir üslupla yazdı. Çok yönlü ilmi, eserlerinin asırlarca ders kitabı olarak okutulmasını sağladı.
Eserleri
- Şerhu’l-Akâid (Nesefî’nin Akâid’ine şerh)
- Şerhu’l-Makâsıd
- et-Telvîh (fıkıh usulü)
- el-Mutavvel ve Muhtasarü’l-Meânî (belâgat)
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Şerhu’l-Akâid, Osmanlı medreselerinde itikadın temel kitabıydı ve üzerine yüzlerce haşiye yazıldı.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 1322–1390 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Teftâzânî
- ويكيبيديا: سعد الدين التفتازاني
- Wikipedia (English): Al-Taftazani
- Wikidata: Q764947 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Teftâzânî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.