ابن خلدون
Doğum: 732 / 1332, Tunus Vefat: 808 / 1406, Kahire
Mukaddime ile tarih felsefesinin ve sosyolojinin öncülerinden sayılan tarihçi, Mâlikî kadı ve devlet adamı Abdurrahman b. Muhammed (ö. 808/1406).
Ayrıntılı künye
- Adı
- İbn Haldûn (Ibn Khaldun)
- Arapça adı
- ابن خلدون
- Doğum
- 1332 (h. 732) · Tunus
- Vefat
- 26 Mart 1406 (h. 808) · Kahire
- Alanı
- Fakih, Âlim, Filozof, Tarihçi, Şair ve yazar, Devlet adamı
Hayatı
732 (1332) yılında Tunus’ta doğdu; ailesi Endülüs’ten göç etmişti. 1348 veba salgınında anne ve babasını kaybetti. Kuzey Afrika ve Endülüs’teki çeşitli sarayların hizmetinde bulundu. Kalat İbn Selâme’de inzivaya çekildiği yıllarda Mukaddime’yi yazdı. Mısır’a yerleşerek birkaç defa Mâlikî başkadılığı yaptı; 803 (1401) yılında Dımaşk önlerinde Timur ile görüştü. 808 (1406) yılında Kahire’de vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
İbn Haldûn, tarih olaylarının sebep-sonuç ilişkisiyle incelenmesi gerektiğini savundu. “Asabiyet” kavramıyla toplumların kuruluşunu, yükselişini ve çöküşünü açıkladı; bedevî ve hadarî (yerleşik) hayatı karşılaştırdı.
Eserleri
- Kitâbü’l-İber ve girişi el-Mukaddime Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- et-Ta‘rîf bi-İbn Haldûn (otobiyografi)
- Şifâü’s-sâil (tasavvuf)
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (2)
- Kitab al-Ibar Dijital metin · Vikikaynak (Arapça)
- Lübâbü'll-Muhaşşal Dijital kopya · Internet Archive
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Mukaddime, Osmanlı düşünürleri Kâtib Çelebi ve Naîmâ’dan günümüz sosyal bilimcilerine kadar geniş bir etki alanına sahiptir.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 1332–1406 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): İbn Haldun
- ويكيبيديا: ابن خلدون
- Wikipedia (English): Ibn Khaldun
- Wikidata: Q9294 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“İbn Haldûn”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.