ابن خلدون
1332, Tunus 808 / 1406, Kahire
<em>Mukaddime</em> ile tarih felsefesinin ve sosyolojinin öncülerinden sayılan tarihçi, Mâlikî kadı ve devlet adamı Abdurrahman b. Muhammed (ö. 808/1406).
Hayatı
732 (1332) yılında Tunus’ta doğdu; ailesi Endülüs’ten göç etmişti. 1348 veba salgınında anne ve babasını kaybetti. Kuzey Afrika ve Endülüs’teki çeşitli sarayların hizmetinde bulundu. Kalat İbn Selâme’de inzivaya çekildiği yıllarda Mukaddime’yi yazdı. Mısır’a yerleşerek birkaç defa Mâlikî başkadılığı yaptı; 803 (1401) yılında Dımaşk önlerinde Timur ile görüştü. 808 (1406) yılında Kahire’de vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
İbn Haldûn, tarih olaylarının sebep-sonuç ilişkisiyle incelenmesi gerektiğini savundu. “Asabiyet” kavramıyla toplumların kuruluşunu, yükselişini ve çöküşünü açıkladı; bedevî ve hadarî (yerleşik) hayatı karşılaştırdı.
Eserleri
- Kitâbü’l-İber ve girişi el-Mukaddime
- et-Ta‘rîf bi-İbn Haldûn (otobiyografi)
- Şifâü’s-sâil (tasavvuf)
Mirası
Mukaddime, Osmanlı düşünürleri Kâtib Çelebi ve Naîmâ’dan günümüz sosyal bilimcilerine kadar geniş bir etki alanına sahiptir.
Künye
- Adı
- İbn Haldûn (Ibn Khaldun)
- Doğum
- 1332 · Tunus
- Vefat
- 26 Mart 1406 (h. 808) · Kahire
- Alanı
- Fakih, Âlim, Filozof, Tarihçi, Şair ve yazar, Devlet adamı
Eserleri
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): İbn Haldun
- ويكيبيديا: ابن خلدون
- Wikipedia (English): Ibn Khaldun
- Wikidata: Q9294 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“İbn Haldûn”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.