محمد بن حمزة الفناري
Doğum: 751 / 1350, Bursa Vefat: 834 / 1431, Bursa
Osmanlı Devleti’nin ilk şeyhülislamı, Bursa kadısı ve Konevî geleneğini Osmanlı düşüncesine taşıyan âlim Şemseddin Muhammed b. Hamza (ö. 834/1431).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Molla Fenârî (Molla Fenari)
- Arapça adı
- محمد بن حمزة الفناري
- Diğer adları
- Muhammad ibn Hamzah Fanari, Mulla Shams ad-Din Muhammad ibn Hamzah al-Fanari, Shams al-Dīn Muḥammad ibn Ḥamzah ibn Muḥammad al-Fanārī al-Rūmī, Molla Fenârî, Molla Şemseddin Fenari, Şemseddin Muhammed bin Hamza
- Doğum
- 1350 (h. 751) · Bursa
- Vefat
- 5 Nisan 1431 (h. 834) · Bursa
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Görevleri
- Osmanlı şeyhülislamları listesi
- Alanı
- Müfessir, Fakih
Hayatı
751 (1350) yılında doğdu. Alâeddin Esved’den ve Mısır’da Ekmeleddin el-Bâbertî’den ders aldı. Bursa’ya dönerek Manastır Medresesi’nde müderris oldu, ardından Bursa kadılığına getirildi. Sultan II. Murad döneminde 827 (1424) yılında müftülük (şeyhülislamlık) görevine tayin edildi. 834 (1431) yılında Bursa’da vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Molla Fenârî, fıkıh usulü, tefsir, kelâm, mantık ve tasavvuf alanlarında eserler verdi. Sadreddin Konevî’nin Miftâhu’l-gayb’ına yazdığı şerhle tasavvufi düşüncenin Osmanlı medreselerine girmesine katkı sağladı.
Eserleri
- Fusûlü’l-bedâyi‘ fî usûli’ş-şerâi‘
- Aynü’l-a‘yân (Fâtiha tefsiri)
- Misbâhu’l-üns
- el-Fevâidü’l-Fenâriyye (mantık)
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Osmanlı ilmiye geleneğinin kurucu isimlerindendir; Fenârîzâdeler adıyla anılan âlim bir aile onun soyundan gelmiştir.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış müfessirler
Hayatları 1350–1431 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Molla Fenari
- ويكيبيديا: محمد بن حمزة الفناري
- Wikipedia (English): Shams al-Din al-Fanari
- Wikidata: Q6896332 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Molla Fenârî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.