الحسن البصري
Doğum: 21 / 642, Medine Vefat: 110 / 728, Basra
Tâbiîn neslinin en büyük âlim ve vâizlerinden, zühd ve takvanın sembolü Hasan b. Ebü’l-Hasan el-Basrî (ö. 110/728).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Hasan-ı Basrî (Hasan al-Basri)
- Arapça adı
- الحسن البصري
- Diğer adları
- Al-Hasan ibn Abi-l-Hasan al-Basri, Hasan of Basra
- Doğum
- 642 (h. 21) · Medine
- Vefat
- 728 (h. 110) · Basra
- Mezhep / ekol
- Ehl-i sünnet Wikidata kaydına göre.
- Alanı
- Muhaddis, Müfessir, Fakih, Âlim
Hayatı
21 (642) yılında Medine’de doğdu. Annesi Hayre, Hz. Peygamber’in eşi Ümmü Seleme’nin azatlısıydı; çocukluğu sahabe arasında geçti. Daha sonra Basra’ya yerleşti. 110 (728) yılında Basra’da vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Vaazlarıyla dünyaya düşkünlüğü, zulmü ve riyakârlığı eleştirdi; yöneticilere karşı hakkı söylemekten çekinmedi. Basra Camii’ndeki ders halkası, tefsir, hadis, fıkıh ve zühd alanında pek çok âlimin yetiştiği bir merkez oldu. Mu‘tezile’nin kurucusu kabul edilen Vâsıl b. Atâ’nın büyük günah meselesinde onun halkasından ayrıldığı nakledilir.
Eserleri
- Kendisine nispet edilen Risâle fi’l-kader
- Sözleri ve vaazları sonraki eserlerde derlenmiştir
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Tasavvuf silsilelerinin çoğunda Hz. Ali’den sonra gelen halka olarak anılır; sözleri zühd literatürünün temelini oluşturur.
İlişkili şahsiyetler
Hocaları
Talebeleri
Katade b. Diameİbn AtaEyüp es-SahtiyaniMaymun ibn Sayah
Hoca ve talebe bilgileri Wikidata kayıtlarından alınır ve kişi kimliğiyle (isim benzerliğiyle değil) eşleştirilir; editörce ayrıca doğrulanmamıştır.
Aynı dönemde yaşamış muhaddisler
Hayatları 642–728 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Hasan-ı Basri
- ويكيبيديا: الحسن البصري
- Wikipedia (English): Hasan al-Basri
- Wikidata: Q293500 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Hasan-ı Basrî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.