علي بن أبي طالب
599, Mekke 661, Kufe
Hz. Peygamber’in amcaoğlu ve damadı, ilk Müslümanlardan, dördüncü halife; ilmi, cesareti ve adaletiyle tanınan Ali b. Ebû Tâlib (ö. 40/661).
Hayatı
Yaklaşık 600 yılında Mekke’de doğdu. Küçük yaşta Hz. Peygamber’in himayesine alındı ve onun evinde büyüdü; İslam’ı kabul eden ilk çocuktur. Hicret gecesi Hz. Peygamber’in yatağında yatarak onun güvenle yola çıkmasını sağladı ve emanetleri sahiplerine teslim etti. Hz. Fâtıma ile evlendi; Hasan ve Hüseyin’in babasıdır. Tebük dışındaki bütün savaşlara katıldı; Hayber’deki kahramanlığıyla tanındı.
Mücadelesi ve hizmetleri
35 (656) yılında Hz. Osman’ın şehadetinden sonra halife seçildi. Hilafeti, Cemel ve Sıffîn savaşları ile Hâricîlerin ortaya çıkışı gibi büyük iç çalkantılar içinde geçti. Kur’an ve sünnet bilgisi, kadılık ve fetvadaki isabeti sahabe arasında meşhurdu; Hz. Ömer zor meselelerde ona danışırdı.
Eserleri
- Söz ve hutbeleri, Şerîf er-Radî’nin derlediği Nehcü’l-belâga’da toplanmıştır (derlemedeki metinlerin tamamının ona aidiyeti tartışmalıdır).
Mirası
21 Ramazan 40 (Ocak 661) tarihinde Kûfe Camii’nde bir Hâricî olan İbn Mülcem tarafından yaralandı ve şehit oldu. Ehl-i sünnet onu dört halifenin dördüncüsü ve Ehl-i beytin büyüğü olarak sever ve hürmet eder; tasavvuf silsilelerinin çoğu ona ulaşır.
Künye
- Adı
- Hz. Ali (Alī ibn Abī Ṭālib)
- Diğer adları
- Ali, Haydar, Leader of the Faithful, Door of the City of Knowledge, Father of the Soil, Imam Ali, Lion of God, Ali bin Ebi Talib
- Doğum
- 19 Mart 599 · Mekke
- Vefat
- 661 · Kufe
- Görevleri
- Dört Halife, Imam of Twelver Shiism
- Alanı
- Sahabe, Hükümdar, Muhaddis, Müfessir, Fakih, Şair ve yazar, Devlet adamı
Eserleri
- Mushaf Ali
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ali
- ويكيبيديا: علي بن أبي طالب
- Wikipedia (English): Ali
- Wikidata: Q39619 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ali”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.