علي بن أبي طالب
Doğum: yak. 600, Mekke Vefat: 40 / 661, Kufe
Hz. Peygamber’in amcaoğlu ve damadı, ilk Müslümanlardan, dördüncü halife; ilmi, cesareti ve adaletiyle tanınan Ali b. Ebû Tâlib (ö. 40/661).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Hz. Ali (Alī ibn Abī Ṭālib)
- Arapça adı
- علي بن أبي طالب
- Diğer adları
- Ali, Haydar, Ali bin Ebi Talib, Ali bin Ebî Tâlib, Ali bin ebu talib, Ali bin Ebû Tâlib, Alî bin Ebû Tâlib, Ali bin Ebu Talip, Ali ibn Abu Talib, Ali ibn Ebi Talib, Ali ibn Ebu Talib, Halife Ali
- Doğum
- yak. 600 · MekkeWikidata’da 19 Mart 599 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Vefat
- 661 (h. 40) · Kufe
- Görevleri
- Dört Halife, Imam of Twelver Shiism
- Alanı
- Sahabe, Hükümdar, Muhaddis, Müfessir, Fakih, Şair ve yazar, Devlet adamı
Hayatı
Yaklaşık 600 yılında Mekke’de doğdu. Küçük yaşta Hz. Peygamber’in himayesine alındı ve onun evinde büyüdü; İslam’ı kabul eden ilk çocuktur. Hicret gecesi Hz. Peygamber’in yatağında yatarak onun güvenle yola çıkmasını sağladı ve emanetleri sahiplerine teslim etti. Hz. Fâtıma ile evlendi; Hasan ve Hüseyin’in babasıdır. Tebük dışındaki bütün savaşlara katıldı; Hayber’deki kahramanlığıyla tanındı.
Mücadelesi ve hizmetleri
35 (656) yılında Hz. Osman’ın şehadetinden sonra halife seçildi. Hilafeti, Cemel ve Sıffîn savaşları ile Hâricîlerin ortaya çıkışı gibi büyük iç çalkantılar içinde geçti. Kur’an ve sünnet bilgisi, kadılık ve fetvadaki isabeti sahabe arasında meşhurdu; Hz. Ömer zor meselelerde ona danışırdı.
Eserleri
- Söz ve hutbeleri, Şerîf er-Radî’nin derlediği Nehcü’l-belâga’da toplanmıştır (derlemedeki metinlerin tamamının ona aidiyeti tartışmalıdır).
Wikidata’daki diğer eser kayıtları (1)
- Mushaf Ali
Bu kayıtlar Wikidata’dan, kaynaktaki yazımıyla alınır; editörce ayrıca doğrulanmamıştır. Eser adının farklı yazımları yalnız editör eşleştirmesiyle birleştirilir.
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
21 Ramazan 40 (Ocak 661) tarihinde Kûfe Camii’nde bir Hâricî olan İbn Mülcem tarafından yaralandı ve şehit oldu. Ehl-i sünnet onu dört halifenin dördüncüsü ve Ehl-i beytin büyüğü olarak sever ve hürmet eder; tasavvuf silsilelerinin çoğu ona ulaşır.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış sahabiler
Hayatları 600–661 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ali
- ويكيبيديا: علي بن أبي طالب
- Wikipedia (English): Ali
- Wikidata: Q39619 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ali”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.