عزيز محمود هدائي
Doğum: 948 / 1541, Şereflikoçhisar Vefat: 1038 / 1628, Üsküdar
Celvetiyye tarikatının kurucusu, Sultan I. Ahmed’in manevi danışmanı ve Üsküdar’ın büyük velisi (ö. 1038/1628).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Aziz Mahmud Hüdâyî (Mahmud Hudayi)
- Arapça adı
- عزيز محمود هدائي
- Diğer adları
- Aziz Mahmud Hudayi, Azı̂z Mahmûd Hüdâyı̂, 1543 or 1544-1628, Hüdayî, Mahmut, 1543 or 4-1628, Hüdâyı̂, Mahmûd, 1543 or 1544-1628, Hüdāʼī, 1543 or 1544-1628, Hüdāʼī, Maḥmūd ibn Faḍl Allāh ibn Maḥmūd, 1543 or 1544-1628, Aziz Mahmud Hüdai, Aziz Mahmud Hüdayi, Aziz Mahmut Hüdai, Mahmud Hüdai
- Doğum
- 1541 (h. 948) · ŞereflikoçhisarWikidata’da 1544 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Vefat
- 1628 (h. 1038) · Üsküdar
- Görevleri
- kadı
- Alanı
- Şair ve yazar, Sanatkâr, Devlet adamı
Hayatı
948 (1541) yılı civarında Şereflikoçhisar’da doğdu. İstanbul’da medrese tahsili gördü ve Nâzırzâde Ramazan Efendi’nin yanında yetişti; çeşitli medreselerde muîdlik ve müderrislik yaptı. Kadı naibi olarak Bursa’ya gittiğinde Celvetî şeyhi Üftâde ile tanıştı; ona intisap ederek kadılığı bıraktı ve tasavvuf yoluna girdi.
İstanbul’a dönüp Üsküdar’da kendi adıyla anılan dergâhı kurdu. Sultan I. Ahmed başta olmak üzere pek çok padişaha ve devlet adamına nasihatlerde bulundu. 1038 (1628) yılında Üsküdar’da vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Hüdâyî, fıkıh ve tasavvufu birleştiren bir âlimdi. Arapça, Farsça ve Türkçe eserler verdi; Türkçe ilahileri bugün de okunmaktadır. Hizmeti, cömertliği ve tevazuu dillere destandır.
Eserleri
- Câmiu’l-fezâil ve kâmiu’r-rezâil
- Tarîkatnâme
- Vâkıât
- Dîvân
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
Üsküdar’daki türbesi, İstanbul’un en çok ziyaret edilen manevi mekânlarındandır.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış şairler ve yazarlar
Hayatları 1541–1628 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Aziz Mahmud Hüdâyî
- Wikipedia (English): Aziz Mahmud Hudayi
- Wikidata: Q724488 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Azîz Mahmud Hüdâyî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.