عزيز محمود هدائي
1544, Şereflikoçhisar 1628, Üsküdar
Celvetiyye tarikatının kurucusu, Sultan I. Ahmed’in manevi danışmanı ve Üsküdar’ın büyük velisi (ö. 1038/1628).
Hayatı
948 (1541) yılı civarında Şereflikoçhisar’da doğdu. İstanbul’da medrese tahsili gördü ve Nâzırzâde Ramazan Efendi’nin yanında yetişti; çeşitli medreselerde muîdlik ve müderrislik yaptı. Kadı naibi olarak Bursa’ya gittiğinde Celvetî şeyhi Üftâde ile tanıştı; ona intisap ederek kadılığı bıraktı ve tasavvuf yoluna girdi.
İstanbul’a dönüp Üsküdar’da kendi adıyla anılan dergâhı kurdu. Sultan I. Ahmed başta olmak üzere pek çok padişaha ve devlet adamına nasihatlerde bulundu. 1038 (1628) yılında Üsküdar’da vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Hüdâyî, fıkıh ve tasavvufu birleştiren bir âlimdi. Arapça, Farsça ve Türkçe eserler verdi; Türkçe ilahileri bugün de okunmaktadır. Hizmeti, cömertliği ve tevazuu dillere destandır.
Eserleri
- Câmiu’l-fezâil ve kâmiu’r-rezâil
- Tarîkatnâme
- Vâkıât
- Dîvân
Mirası
Üsküdar’daki türbesi, İstanbul’un en çok ziyaret edilen manevi mekânlarındandır.
Künye
- Adı
- Aziz Mahmud Hüdâyî (Mahmud Hudayi)
- Diğer adları
- Aziz Mahmud Hudayi, Azı̂z Mahmûd Hüdâyı̂, 1543 or 1544-1628, Hüdayî, Mahmut, 1543 or 4-1628, Hüdâyı̂, Mahmûd, 1543 or 1544-1628, Hüdāʼī, 1543 or 1544-1628, Hüdāʼī, Maḥmūd ibn Faḍl Allāh ibn Maḥmūd, 1543 or 1544-1628, Aziz Mahmud Hüdai, Aziz Mahmud Hüdayi
- Doğum
- 1544 · Şereflikoçhisar
- Vefat
- 1628 · Üsküdar
- Görevleri
- kadı
- Alanı
- Şair ve yazar, Sanatkâr, Devlet adamı
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Aziz Mahmud Hüdâyî
- Wikipedia (English): Aziz Mahmud Hudayi
- Wikidata: Q724488 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Azîz Mahmud Hüdâyî”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.