أبو السعود أفندي
Doğum: 896 / 1490, İskilip Vefat: 982 / 1574, İstanbul
Kanûnî Sultan Süleyman döneminde yaklaşık otuz yıl şeyhülislamlık yapan, şer‘î hukuk ile kanunları uyumlu hâle getiren fakih ve müfessir (ö. 982/1574).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Şeyhülislam Ebussuûd Efendi (Ebussu'ud Efendi)
- Arapça adı
- أبو السعود أفندي
- Diğer adları
- Abū al-Saʻūd Muḥammad ibn Muḥammad, Ebu’s-su‘ud, Ebussuud Efendi, Ebus Suud, Ebussuud, Hoca Çelebi, Mehmed Ebussuud Efendi, Mehmet Ebussuud el-İmadi, Mevlana Ebussuud İmadi, Mevlânâ Ebussuud İmadî, Muhammed Ebussuud Efendi, Ebussu'ud Efendi
- Doğum
- 30 Aralık 1490 (h. 896) · İskilip
- Vefat
- 2 Eylül 1574 (h. 982) · İstanbul
- Alanı
- Fakih
Hayatı
896 (1490) yılında İskilip yakınlarında doğdu. Babası Şeyh Muhyiddin Yavsî, II. Bayezid’in hürmet ettiği bir âlimdi. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptı; Bursa ve İstanbul kadılığı ile Rumeli kazaskerliği görevlerinde bulundu. 952 (1545) yılında şeyhülislam oldu ve ölümüne kadar bu görevde kaldı. 982 (1574) yılında İstanbul’da vefat etti; Eyüp Sultan’da defnedildi.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Ebussuûd Efendi, arazi hukuku, vakıflar ve ceza hukuku gibi alanlarda devlet kanunlarını fıkıh ilkeleriyle uyumlu hâle getirdi. Binlerce fetvası Osmanlı hukukunun temel kaynaklarından oldu. Tefsiri, Arap dilinin ve belâgatin inceliklerini öne çıkaran önemli bir eserdir.
Eserleri
- İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-Kitâbi’l-kerîm (tefsir)
- Ma‘rûzât
- Fetâvâ
- Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
“Hâce-i sultânî” ve “Ebû Hanîfe-i sânî” olarak anılan Ebussuûd, Osmanlı ilmiye teşkilatının en parlak dönemini temsil eder.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış fakihler
Hayatları 1490–1574 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ebussuud Efendi
- ويكيبيديا: أبو السعود أفندي
- Wikipedia (English): Ebussuud Efendi
- Wikidata: Q4892993 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ebüssuûd Efendi”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.