أبو السعود أفندي
896 / 1490, İskilip 982 / 1574, İstanbul
Kanûnî Sultan Süleyman döneminde yaklaşık otuz yıl şeyhülislamlık yapan, şer‘î hukuk ile kanunları uyumlu hâle getiren fakih ve müfessir (ö. 982/1574).
Hayatı
896 (1490) yılında İskilip yakınlarında doğdu. Babası Şeyh Muhyiddin Yavsî, II. Bayezid’in hürmet ettiği bir âlimdi. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptı; Bursa ve İstanbul kadılığı ile Rumeli kazaskerliği görevlerinde bulundu. 952 (1545) yılında şeyhülislam oldu ve ölümüne kadar bu görevde kaldı. 982 (1574) yılında İstanbul’da vefat etti; Eyüp Sultan’da defnedildi.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Ebussuûd Efendi, arazi hukuku, vakıflar ve ceza hukuku gibi alanlarda devlet kanunlarını fıkıh ilkeleriyle uyumlu hâle getirdi. Binlerce fetvası Osmanlı hukukunun temel kaynaklarından oldu. Tefsiri, Arap dilinin ve belâgatin inceliklerini öne çıkaran önemli bir eserdir.
Eserleri
- İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâye’l-Kitâbi’l-kerîm (tefsir)
- Ma‘rûzât
- Fetâvâ
- Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri
Mirası
“Hâce-i sultânî” ve “Ebû Hanîfe-i sânî” olarak anılan Ebussuûd, Osmanlı ilmiye teşkilatının en parlak dönemini temsil eder.
Künye
- Adı
- Şeyhülislam Ebussuûd Efendi (Ebussu'ud Efendi)
- Diğer adları
- Abū al-Saʻūd Muḥammad ibn Muḥammad, Ebu’s-su‘ud, Ebussuud Efendi, Ebus Suud, Ebussuud, Hoca Çelebi, Mehmed Ebussuud Efendi, Mehmet Ebussuud el-İmadi
- Doğum
- 30 Aralık 1490 (h. 896) · İskilip
- Vefat
- 2 Eylül 1574 (h. 982) · İstanbul
- Alanı
- Fakih
Eserleri
- İrşadü'l-Akli's-Selim
“Oku” bağlantıları, eserin serbestçe erişilebilen dijital metnine (Vikikaynak ve benzeri açık kütüphaneler) yönlendirir.
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ebussuud Efendi
- ويكيبيديا: أبو السعود أفندي
- Wikipedia (English): Ebussuud Efendi
- Wikidata: Q4892993 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ebüssuûd Efendi”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.