خوجة أحمد يسوي
1100, Sayram 1166, Türkistan
Türkistan’da İslam’ın yayılmasında büyük rol oynayan, Yeseviyye tarikatının kurucusu “Pîr-i Türkistan” (ö. 562/1166-67 civarı).
Hayatı
Bugünkü Kazakistan’ın güneyindeki Sayram’da doğdu. Babasını küçük yaşta kaybedince Yesi’ye (Türkistan şehri) gitti ve Arslan Baba’nın terbiyesinde yetişti. Buhara’da Yûsuf-ı Hemedânî’ye intisap etti; hocasının halifelerinden biri oldu. Yesi’ye dönerek irşad faaliyetini sürdürdü; 562 (1166-67) yılı civarında burada vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Ahmed Yesevî, İslam’ı bozkır Türklerine kendi dilleriyle, hikmet adı verilen şiirlerle anlattı. Şeriata bağlılığı, tevazuyu ve Hz. Peygamber’e muhabbeti öne çıkardı. Rivayete göre altmış üç yaşına geldiğinde, Hz. Peygamber’in yaşını aşmamak için ömrünün kalanını yeraltında bir hücrede geçirdi.
Eserleri
- Dîvân-ı Hikmet (kendisine ve yolundan gidenlere nispet edilen hikmetler)
- Fakrnâme (nispeti tartışmalıdır)
Mirası
Talebeleri ve Horasan erenleri aracılığıyla Anadolu’nun İslamlaşmasında ve Türk tasavvuf edebiyatının doğuşunda derin etkisi oldu. Türkistan’daki türbesini Timur yaptırmıştır; UNESCO Dünya Mirası listesindedir.
Künye
- Adı
- Hoca Ahmed Yesevî (Khoja Akhmet Yassawi)
- Diğer adları
- Ahmet Yesevi, Hoca Ahmet Yesevi, Ahmed Yesevi, Ahmad Yasawi, Akhmad Yassavi, Akhmet Yassawi, Khudzha Akhmad Yassavi, Ahmed Yasavi
- Doğum
- 1100 · Sayram
- Vefat
- 1166 · Türkistan
- Alanı
- Mutasavvıf, Şair ve yazar
İlim silsilesi
Hocaları
Talebeleri
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Ahmed Yesevî
- ويكيبيديا: خوجة أحمد يسوي
- Wikipedia (English): Ahmad Yasawi
- Wikidata: Q401543 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Ahmed Yesevî”); Fuad Köprülü, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar.
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.