خالد_البغدادي
1779, Bağdat 1826, Şam
Nakşibendiyye’nin Hâlidiyye kolunun kurucusu, 19. yüzyıl Osmanlı dünyasında tasavvufun yeniden canlanmasına öncülük eden âlim ve mürşid Ziyâeddin Hâlid (ö. 1242/1827).
Hayatı
1193 (1779) yılında Süleymaniye yakınlarındaki Karadağ kasabasında doğdu. Irak ve İran’ın ilim merkezlerinde okudu, Süleymaniye’de müderris oldu. 1224 (1809) yılında Hindistan’a giderek Delhi’de Şah Abdullah ed-Dehlevî’ye intisap etti ve kısa sürede icazet aldı.
Dönüşünde Süleymaniye, Bağdat ve Dımaşk’ta irşad faaliyetinde bulundu; halifeleri Anadolu, Kafkasya ve Balkanlara kadar yayıldı. 1242 (1827) yılında Dımaşk’ta veba salgınında vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Mevlânâ Hâlid, ilim ile tasavvufu birleştiren, sünnete bağlılığı ve Ehl-i sünnet akidesini merkeze alan bir irşad anlayışı benimsedi. Halifelerini medrese tahsili görmüş âlimler arasından seçti.
Eserleri
- Dîvân (Farsça)
- Mektupları (Bugyetü’l-vâcid)
- el-İ‘tikādiyye
Mirası
İbn Âbidîn gibi büyük âlimler ona intisap etti. Hâlidiyye kolu, günümüz Türkiye’sinde en yaygın tasavvufi geleneklerden biridir.
Künye
- Adı
- Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (Khâlid-i Baghdâdî)
- Diğer adları
- Khalid bin Ahmad, Khalid bin Ahmad Naqshbandi, Khalid-i Baghdadi, Halid Bagdadi, Halid bağdadî, Mevlana Halıdi Bağdadi, Mevlana Halıdıi Bağdadi
- Doğum
- 1779 · Bağdat
- Vefat
- 1826 · Şam
- Alanı
- Âlim, Şair ve yazar
Kaynaklar ve ileri okuma
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Hâlid Bağdâdî
- ويكيبيديا: خالد البغدادي
- Wikipedia (English): Khâlid-i Shahrazuri
- Wikidata: Q4308836 (künye bilgileri)
Biyografi kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Hâlid-i Bağdâdî”).
Tarihler ve yer adları kaynaklarda farklılık gösterebilir. Hicrî yıllar yalnızca gün ve ay bilgisi kesin olan tarihler için verilmiştir.