خالد_البغدادي
Doğum: 1193 / 1779, Bağdat Vefat: 1242 / 1827, Şam
Nakşibendiyye’nin Hâlidiyye kolunun kurucusu, 19. yüzyıl Osmanlı dünyasında tasavvufun yeniden canlanmasına öncülük eden âlim ve mürşid Ziyâeddin Hâlid (ö. 1242/1827).
Ayrıntılı künye
- Adı
- Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (Khâlid-i Baghdâdî)
- Arapça adı
- خالد_البغدادي
- Diğer adları
- Khalid bin Ahmad, Khalid bin Ahmad Naqshbandi, Khalid-i Baghdadi, Halid Bagdadi, Halid bağdadî, Mevlana Halıdi Bağdadi, Mevlana Halıdıi Bağdadi
- Doğum
- 1779 (h. 1193) · Bağdat
- Vefat
- 1827 (h. 1242) · ŞamWikidata’da 1826 olarak geçer. Burada biyografi metnindeki (TDV İslâm Ansiklopedisi esaslı) tarih esas alınmıştır.
- Alanı
- Âlim, Şair ve yazar
Hayatı
1193 (1779) yılında Süleymaniye yakınlarındaki Karadağ kasabasında doğdu. Irak ve İran’ın ilim merkezlerinde okudu, Süleymaniye’de müderris oldu. 1224 (1809) yılında Hindistan’a giderek Delhi’de Şah Abdullah ed-Dehlevî’ye intisap etti ve kısa sürede icazet aldı.
Dönüşünde Süleymaniye, Bağdat ve Dımaşk’ta irşad faaliyetinde bulundu; halifeleri Anadolu, Kafkasya ve Balkanlara kadar yayıldı. 1242 (1827) yılında Dımaşk’ta veba salgınında vefat etti.
İlmî şahsiyeti ve mücadelesi
Mevlânâ Hâlid, ilim ile tasavvufu birleştiren, sünnete bağlılığı ve Ehl-i sünnet akidesini merkeze alan bir irşad anlayışı benimsedi. Halifelerini medrese tahsili görmüş âlimler arasından seçti.
Eserleri
- Dîvân (Farsça)
- Mektupları (Bugyetü’l-vâcid)
- el-İ‘tikādiyye
“Dijital metin” bağlantıları eserin serbestçe erişilebilen kopyasına (hedef site ve dil belirtilerek) yönlendirir; yalnız tanınan açık kütüphanelere bağlantı verilir. Şerh, tercüme ve kişiye nispet edilen eserler editör listesinde ayrıca belirtilir.
Mirası
İbn Âbidîn gibi büyük âlimler ona intisap etti. Hâlidiyye kolu, günümüz Türkiye’sinde en yaygın tasavvufi geleneklerden biridir.
İlişkili şahsiyetler
Aynı dönemde yaşamış âlimler
Hayatları 1779–1827 yılları arasında kesişenler (kayıtlı doğum ve vefat yıllarına göre).
Kaynaklar
- TDV İslâm Ansiklopedisi maddesi
- Vikipedi (Türkçe): Hâlid Bağdâdî
- ويكيبيديا: خالد البغدادي
- Wikipedia (English): Khâlid-i Shahrazuri
- Wikidata: Q4308836 (künye bilgileri)
Biyografi (editör metni) kaynakları: TDV İslâm Ansiklopedisi, ilgili madde (“Hâlid-i Bağdâdî”).
Künye bilgileri Wikidata’dan alınır ve düzenli olarak yenilenir; editörce hazırlanan biyografi metni ve tarihleri bu yenilemeyle değişmez. Kaynaklar arasında farklı tarihler varsa künyede ayrıca belirtilir. Hicrî yıllar yalnızca biyografide verildiğinde ya da gün ve ay bilgisi kesin olduğunda gösterilir.